ตารางประเมินค่าความสอดคล้อง IOC คืออะไร? แจกตัวอย่างตารางประเมินและเกณฑ์แปลผล
ก่อนที่นักวิจัยจะนำแบบสอบถามหรือเครื่องมือวิจัยไปเก็บข้อมูลจริง ขั้นตอนสำคัญที่ขาดไม่ได้ในระเบียบวิธีวิจัย (บทที่ 3) คือการตรวจสอบ ความตรงเชิงเนื้อหา (Content Validity) เพื่อยืนยันว่า "ข้อคำถามแต่ละข้อสามารถวัดสิ่งที่ต้องการศึกษาได้ตรงตามวัตถุประสงค์หรือไม่"
วิธีการที่นิยมและได้รับการยอมรับมากที่สุดคือการหาค่า ดัชนีความสอดคล้องระหว่างข้อคำถามกับวัตถุประสงค์ (Index of Item-Objective Congruence: IOC) ซึ่งพัฒนาโดย Rovinelli และ Hambleton (1977)
1. การให้คะแนนของผู้เชี่ยวชาญ (Scoring Criteria)
การประเมินค่า IOC ต้องส่งเครื่องมือวิจัยให้ผู้เชี่ยวชาญอย่างน้อย 3 หรือ 5 ท่าน (นิยมใช้จำนวนคี่เพื่อป้องกันการเกิดคะแนนเสมอ) โดยผู้เชี่ยวชาญจะให้คะแนนข้อคำถามแต่ละข้อดังนี้:
| คะแนน | ความหมาย |
|---|---|
| **+1** | แน่ใจว่าข้อคำถามมีความสอดคล้องกับวัตถุประสงค์หรือนิยามเชิงปฏิบัติการ |
| **0** | ไม่แน่ใจว่าข้อคำถามมีความสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ |
| **-1** | แน่ใจว่าข้อคำถามไม่มีความสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ |
2. สูตรการคำนวณค่าดัชนี IOC
สูตรการหาค่าดัชนีความสอดคล้อง IOC มีดังนี้:
โดยที่:
- IOC: ดัชนีความสอดคล้องระหว่างข้อคำถามกับวัตถุประสงค์
- \sum R (Sum of Ratings): ผลรวมคะแนนความคิดเห็นของผู้เชี่ยวชาญทุกคนในข้อคำถามนั้น
- N (Number of Experts): จำนวนผู้เชี่ยวชาญทั้งหมดที่ประเมิน
3. ตัวอย่างตารางประเมิน IOC แบบ Interactive
ลองทดสอบเปลี่ยนคะแนนผู้เชี่ยวชาญในตารางจำลองด้านล่างนี้ เพื่อดูผลการคำนวณและเกณฑ์แปลผล:
Interactive IOC Evaluation Table (แบบประเมินดัชนี IOC)
ลองคลิกเปลี่ยนคะแนนผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน (+1, 0, -1) เพื่อดูผลการคำนวณและเกณฑ์แปลผลสด
| ข้อคำถาม / ข้อสอบ (Question Items) | ผู้เชี่ยวชาญ 1 | ผู้เชี่ยวชาญ 2 | ผู้เชี่ยวชาญ 3 | ค่า IOC เฉลี่ย | ผลการประเมิน |
|---|---|---|---|---|---|
| ข้อคำถามที่ 1: ท่านมีความพึงพอใจต่อความรวดเร็วในการให้บริการของระบบโดยรวม | 1.00 | ใช้ได้ (≥ 0.50) | |||
| ข้อคำถามที่ 2: ระบบมีความถูกต้องแม่นยำในการค้นหาและจัดรูปแบบรายการอ้างอิง | 0.67 | ใช้ได้ (≥ 0.50) | |||
| ข้อคำถามที่ 3: ภาษาที่ใช้ในระบบมีศัพท์เทคนิคเฉพาะทางที่เข้าใจยากเกินไป | -0.33 | ตัดทิ้ง / ปรับปรุง |
4. เกณฑ์การแปลผลและการตัดสินใจ
1. ค่า IOC \ge 0.50 (ผ่านเกณฑ์):
- ข้อคำถามข้อนั้นถือว่ามีความตรงเชิงเนื้อหา สามารถนำไปใช้ในแบบสอบถามเพื่อเก็บข้อมูลได้
2. ค่า IOC < 0.50 (ไม่ผ่านเกณฑ์):
- ข้อคำถามข้อนั้นไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ ผู้วิจัยต้อง ตัดทิ้ง หรือนำข้อเสนอแนะของผู้เชี่ยวชาญมา ปรับปรุงแก้ไขสำนวนใหม่ แล้วส่งให้ผู้เชี่ยวชาญพิจารณาอีกครั้ง
5. วิธีเลือกผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบเครื่องมือ (Expert Qualification)
ผู้เชี่ยวชาญ 3–5 ท่านควรประกอบด้วยบุคคลใน 3 ด้านต่อไปนี้เพื่อความสมบูรณ์ของเครื่องมือ:
1. ผู้เชี่ยวชาญด้านเนื้อหา (Content Expert): อาจารย์หรือผู้ทรงคุณวุฒิที่เชี่ยวชาญในสาขาวิชาที่ทำวิจัย (อย่างน้อย 1–2 ท่าน)
2. ผู้เชี่ยวชาญด้านการวัดและประเมินผล/สถิติวิจัย (Measurement & Statistics Expert): เพื่อดูโครงสร้างสเกลและรูปแบบคำถาม (อย่างน้อย 1 ท่าน)
3. ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษา (Language Expert): เพื่อตรวจสอบความถูกต้อง ชัดเจน และสละสลวยของข้อความ (1 ท่าน)
6. ตัวอย่างการเขียนรายงานค่า IOC ในวิทยานิพนธ์ บทที่ 3
"ผู้วิจัยได้นำแบบสอบถามที่สร้างขึ้นเสนอต่อผู้เชี่ยวชาญจำนวน 3 ท่าน เพื่อตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (Content Validity) โดยใช้ดัชนีความสอดคล้อง (Index of Item-Objective Congruence: IOC) ผลการประเมินพบว่า ข้อคำถามทั้งหมดมีค่า IOC อยู่ระหว่าง 0.67 ถึง 1.00 ซึ่งผ่านเกณฑ์ที่กำหนดไว้ทุกข้อ จากนั้นผู้วิจัยจึงได้นำแบบสอบถามไปทำการทดลองใช้ (Try-out) กับกลุ่มตัวอย่างที่ไม่ใช่กลุ่มตัวอย่างจริงจำนวน 30 คน เพื่อหาค่าความเชื่อมั่นต่อไป"